Zamanın kıyısında bir dost

Dünya hiçbirimizi beklemiyor. Ama ben seni bekleyen bir yer bırakacağım içimde. Orada zaman geçmeyecek. Orada saçların aynı kalacak. Orada hastalık olmayacak. Orada ayrılık olmayacak. Orada yine birlikte güleceğiz. Belki yine uzun uzun konuşacağız. Belki yine hiçbir yere yetişmeyeceğiz. Ve bir akşamüstü, güneş yavaşça inerken sana bakıp diyeceğim ki…

BAZI akşamlar insan, dünyanın biraz daha yavaş döndüğünü sanıyor. Güneş daha geç batıyor sanki. Sokakların sesi uzaklaşıyor. Pencerelerin ardında yanan ışıklar birer birer küçülüyor ve gece kimsenin fark etmediği bir kapı gibi usulca aralanıyor. Böyle akşamlarda insanın zihni bugünden kopup geçmişe doğru yürümeye başlıyor.


Nereye gittiğini bilmeden... Belki eski bir sokağa… Belki yıllar önce oturulan bir masaya… Belki de artık var olmayan bir zamana. Ben de günlerdir böyle akşamlarda hep seni düşünmekteyim dostum. Uzun zamandır ilk kez, seni bugünkü hâlinle değil, yıllar önceki hâlinle gördüm. Gülüyordun. Öyle içten gülüyordun ki insanın dünyada ölüm diye bir şey olmadığına inanası geliyordu. 


Çünkü dostluk, insanın kendisini anlatmak zorunda kalmadığı yerdir


İnsan gençken zamanın ne olduğunu bilmiyor. Onu sonsuz bir yol sanıyor. Önünde daha çok sabahlar, daha çok akşamlar, daha çok yolculuklar, daha çok dostluklar, daha çok konuşmalar olduğunu düşünüyor. Bir gün yeniden buluşulacağını, yarım kalan bir sohbetin mutlaka tamamlanacağını, gidilen bir yere bir gün tekrar dönüleceğini sanıyor. Oysa zamanın böyle bir sözü yok bize. Zaman hiçbir zaman “Yarın yine buradayım” demedi, demiyor ve demeyecek… Biz bunu hep öyle sandık. Belki de hayatın en büyük yanılgısı buydu. Birlikte geçirdiğimiz günlerin değerini, onların bir gün hatıraya dönüşeceğini bilmeden yaşadık. Ne güzel bir yanılgıydı o… Çünkü insan bazı şeylerin son olduğunu bilseydi, onları yaşayamazdı belki de. Bir kahvenin son kahve olduğunu bilerek içmek mümkün mü? Bir dostla yapılan son konuşmanın son konuşma olduğunu bilerek konuşmak? Bir akşamüstünün bir daha geri gelmeyeceğini bilerek gökyüzüne bakmak? 


Belki hayat, bütün güzelliğini biraz da bilgisizliğimize borçlu. Şimdi geçmişe dönüp baktığımda, büyük olaylardan çok küçük şeyleri hatırlıyorum. Sesini. Bir cümleyi söylerken yüzündeki ifadeyi. Bir şeye kızdığında kaşlarının nasıl çatıldığını. Sonra birden gülmeye başladığında bütün ciddiyetinin nasıl dağıldığını. Birlikte yürüdüğümüz yolları. Hiçbir yere yetişmeye çalışmadan yaptığımız uzun konuşmaları. Bazen saatlerce konuşup sonunda aslında hiçbir şey söylemediğimizi fark ettiğimiz akşamları. Bir dostluğu değerli yapan şeyin belki de bunlar olduğunu şimdi daha iyi anlıyorum. İnsan hayatında büyük sözler çoktur. Ama bazı insanlar vardır ki onların yanında büyük sözlere ihtiyaç duymazsınız. Sessizlik bile konuşur. Yan yana oturmak yeter. Aynı gökyüzüne bakmak yeter. Bazen yalnızca “Nasılsın?” demek ve cevabını beklemek yeter. Çünkü dostluk, insanın kendisini anlatmak zorunda kalmadığı yerdir. 


Belki de ölümün ilk gölgesi insanın üzerine, sevdiği birinin hastalığıyla düşüyor


Şimdi seni düşündüğümde, zamanın garip bir şey olduğunu fark ediyorum. İnsan yaşadığı zamanı ileri doğru sanıyor. Oysa zaman bazen geriye doğru akar. Bir fotoğrafın içinde. Eski bir mektupta. Bir şarkının ilk notasında. Unutulduğu sanılan bir kokuda. Bir sokak lambasının altında. Ve bazen hiç beklemediğiniz bir gecede, yıllar önce kapanmış bir kapıyı yeniden açar. 


İçeride yine aynı insanlar vardır. Yaşlanmamışlardır. Hiçbirinin saçına ak düşmemiştir. Kimse hastalanmamıştır. Kimse ayrılmamıştır. Kimse gitmemiştir. İnsan bir an için kendisini geçmişin içinde bulur. Sonra kapı kapanır. Ve bugüne dönersiniz. İşte o zaman kalbinizde ince bir sızı belirir. Çünkü artık biliyorsunuzdur: O günlere geri dönülemeyecektir.


Belki de ölümün ilk gölgesi insanın üzerine, sevdiği birinin hastalığıyla düşüyor. Ölüm o anda gelmiyor. Ama adı sessizce hayatın içine giriyor. Daha önce hiç düşünmediğiniz bir kelime, birdenbire bütün cümlelerin arasına yerleşiyor. Sonra insan konuşurken kelimelerini seçmeye başlıyor. “Sonra görüşürüz” demeden önce duruyor. “Yine konuşuruz” derken içinde bir ürperti hissediyor. Çünkü bazı kelimelerin artık eskisi kadar masum olmadığını anlıyor. Yine… Sonra… Bir gün… Yakında… Bunların hepsi zamanın bize verdiği küçük teselliler. Ama zaman bazen bu kelimeleri geri alıyor.


Seni hastalığınla hatırlamak istemiyorum. İnsan sevdiği birini bir hastalığa indirgememeli. Sen bir hastalık değilsin. Sen bir ömürsün. Bir sürü günsün. Bir sürü akşamsın. Bir sürü konuşmasın. Birlikte yaşanmış, birbirine eklenmiş yüzlerce küçük andan oluşan kocaman bir hatırasın. Ve insanın bir dostunu hatırlaması için onun fotoğrafına ihtiyacı yok. Bazen bir kahve yeter. Bazen bir sandalye. Bazen bir cümle. Bazen de akşamüstü gökyüzünün belli belirsiz kızarması.


Çünkü sevdiğimiz insanlar öldüklerinde ya da bizden uzaklaştıklarında, onların yokluğunu değil, dünyadaki varlıklarının bıraktığı izleri taşımaya başlarız. Belki de insanın gerçek ömrü budur. Kendi yaşadığı yıllar değil; başkalarının içinde bıraktığı yıllar. Bir gece, zihnimde garip bir şehir kurdum. Daha önce hiç görmediğim ama sanki yıllardır bildiğim bir şehir. Sokakları sessizdi. Evlerin kapılarında isimler yoktu. Saatler çalışmıyordu. Gökyüzünde yıldızlar vardı ama hiçbiri hareket etmiyordu. Bir meydanın ortasında yaşlı bir saat kulesi yükseliyordu. Akrep ve yelkovan aynı yerde durmuştu. Yanına gittim. Saate baktım. Sonra bir ses duydum: “Burada zaman geçmez.” Döndüm. Sen vardın. Hiç değişmemiştin. Gülümsüyordun. “Burası neresi?” diye sordum. “Hatırladığın yer” dedin. “Ne zamandır buradasın?” Güldün. “Burada bunun bir anlamı yok.”


Sonra birlikte yürümeye başladık. Sokaklardan geçtik. Bir köşeyi dönünce yıllar önce oturduğumuz masa çıktı karşımıza. Masada dört fincan vardı. Biri senin. Biri benim. Biri Hasan’ın, biri de Muharrem’in. Kahveler henüz sıcaktı. “Demek bizi bekliyorlardı” dedim. “Bazı şeyler” dedin, “hiç eskimez”. Uyandığımda sabah olmak üzereydi. Odanın penceresinden solgun bir ışık giriyordu. Bir süre tavana baktım. Sonra düşündüm: Belki de insanın rüyaları, söyleyemediği şeylerin başka bir dilidir.



Seni hastalığınla hatırlamak istemiyorum. İnsan sevdiği birini bir hastalığa indirgememeli. Sen bir hastalık değilsin. Sen bir ömürsün. Bir sürü günsün. Bir sürü akşamsın. Bir sürü konuşmasın. Birlikte yaşanmış, birbirine eklenmiş yüzlerce küçük andan oluşan kocaman bir hatırasın.


Belki bir dostun hatırası, ölümün karşısında açılmış küçük bir pencere


Dostum, dünyanın faniliğini artık daha başka görüyorum. Bir ağacın yaprak dökmesini eskisinden daha uzun seyrediyorum. Bir kuşun gökyüzünde kayboluşunu. Akşamın yavaş yavaş kararmasını. Bir çocuğun hiçbir şeyden habersiz koşmasını. Yaşlı bir adamın parkta tek başına oturmasını. Bütün bunların içinde aynı şeyi görüyorum: Geçip gitmek. Her şey bir yerden geliyor ve bir yere gidiyor. Nehir akıyor. Bulut dağılıyor. Güneş batıyor. Çiçek soluyor. Çocuk büyüyor.


İnsan yaşlanıyor. Ve biz bütün bunların ortasında, sanki biraz daha kalabilecekmişiz gibi birbirimize sarılıyoruz. Belki de insanın bütün hikâyesi bundan ibaret. Geçici olduğumuzu bilmeden sevmek. Gideceğimizi bilmeden bağlanmak. Bir gün biteceğini bilmeden yaşamak. Ve sonunda, geriye dönüp baktığımızda, aslında sahip olduğumuz tek şeyin yaşadığımız anlar olduğunu anlamak.


Bazen düşünüyorum: Acaba insan gerçekten ölünce mi gidiyor? Yoksa onu hatırlayan son insan da sustuğunda mı? Bir insanın adı son kez söylendiğinde mi? Bir fotoğrafın arkasındaki el yazısı artık okunamadığında mı? Bir zamanlar oturduğu ev yıkıldığında mı? Yoksa hiçbiri değil mi? Belki insan, bir başkasının hafızasında kaldığı sürece yaşamaya devam ediyor. Belki bir dostun hatırası, ölümün karşısında açılmış küçük bir pencere. Senin için böyle bir pencere olacak bende.


Biliyorum. Yıllar sonra bile… Belki Muharrem’in saçı bembeyaz olduğunda, bende saç zaten kalmadı, Hasanınkiler beyazlandı… Belki yürümekte zorlandığımız bir akşamüstünde. Belki eski kitaplarımı karıştırırken. Belki bir fincan kahvenin başında. Birden seni hatırlayacağım. Ve içimden, kimsenin duymayacağı bir sesle, “Bak,” diyeceğim, “yine aklıma geldiniz”. Hayatın bize yaptığı en büyük haksızlık belki de şu: Bize birbirimizi çok sevdiriyor, ama birbirimize sonsuza kadar sahip olma hakkını vermiyor. İnsan buna itiraz etmek istiyor. “Olmaz,” diyor, “daha erken”. “Daha konuşacaklarımız var.” “Daha anlatacaklarımız var.” “Daha gideceğimiz yollar var.” Ama hayat cevap vermiyor. Çünkü hayatın cevapları yok. Yalnızca zamanı var. Ve zaman da hiç kimseyi beklemiyor.


Dünya hiçbirimizi beklemiyor ama ben seni bekleyen bir yer bırakacağım içimde


Yine de sana söylemek istediğim son şey ölüm değil. Hayat. Çünkü seni düşündüğümde aklıma önce ölüm gelmiyor. Önce hayat geliyor. Gülüşün geliyor. Dostluğun geliyor. Birlikte geçen yıllar geliyor. Ve bütün bunların içinde, dünyanın ne kadar kısa olursa olsun güzel olabileceğini düşünüyorum. Çünkü insanın ömrünü uzun yapan takvim değildir. Bazı günler vardır, bir ömre bedeldir. Bazı insanlar vardır, hayatımıza birkaç yıl için girer ama bıraktıkları iz, bütün ömrümüz boyunca bizimle kalır. Bazı dostluklar vardır, zamanla ölçülmez. Seninki gibi.


Bir gün bu dünyanın kıyısından ayrılırsan, seni uğurlarken gökyüzüne bakacağım. Belki yağmur yağacak. Belki güneş olacak. Belki sıradan bir gün olacak. Dünya yine dönmeye devam edecek. İnsanlar yine yürüyecek. Çocuklar yine gülecek. Bir yerlerde kahveler yine pişecek. Trenler yine istasyonlardan kalkacak. Akşam yine olacak. Ve dünya, senin yokluğunu bilmeden yoluna devam edecek. İşte en acı olan da bu belki. 


Dünya hiçbirimizi beklemiyor. Ama ben seni bekleyen bir yer bırakacağım içimde. Orada zaman geçmeyecek. Orada saçların aynı kalacak. Orada hastalık olmayacak. Orada ayrılık olmayacak. Orada yine birlikte güleceğiz. Belki yine uzun uzun konuşacağız. Belki yine hiçbir yere yetişmeyeceğiz. Ve bir akşamüstü, güneş yavaşça inerken sana bakıp diyeceğim ki: “Ne kadar kısa sürmüş bütün bunlar.” Sen de belki gülümseyip cevap vereceksin: “Hayır dostum. Güzel olan hiçbir şey kısa sürmez. Biz yalnızca onun bittiğini sanırız.” Sonra gökyüzü kararacak. Şehir ışıkları yanacak. Ve biz dünyanın bütün gürültüsünden uzakta, dört eski dost gibi sessizce oturacağız. Belki o zaman anlayacağız: İnsan bu dünyadan gerçekten ayrılmıyor. Sevdiği insanların içinde kendisine bıraktığı yerden ayrılıyor yalnızca. Ve bazı yerler vardır ki ölüm bile oraya ulaşamıyor. (24 Eylül 2026/ Mustafa Özcan ağabey için…)