Tecimsel kuşatma

İzleyicilerin birçoğu bu durumu bilmiyor. Ekranın büyüsüyle kendilerine ulaşan bilgi neyse onu doğru kabul ediyorlar. Bunun sonucunda da çoğu izleyici, televizyonda gördüğü kişilerin pazarladıkları ürünleri alıyor ya da onların kliniklerinde diyete başlıyor, estetik operasyonlara giriyorlar.

TELEVİZYON programları içerisinde özellikle gündüz saatlerinde en fazla izlenen yapımların başında kadın programları geliyor. Önceleri reyting malzemesi olarak evlilik programları revaçtaydı. Ama yapılan düzenlemeler sonrasında evlilik programları, yerini başka yapımlara bıraktı. Bu yapımlar arasında kaybolan yakınını ya da kendi hakkını arayanların yayına alındığı programlar ile estetik, güzellik ve sağlık temelinde kurgulanan programlar, gündüz kuşağının en revaçta izlenenleri olarak öne çıkıyor. 

İzleyici nasıl yönlendiriliyor?

Söz konusu programlar her ne kadar pozitif cümlelerle kendilerini tanımlasalar da en nihayetinde reyting kaygısıyla hareket ediyorlar. Tecimsel yani ticarî kaygılarla program şekillendirildiğinden, içerik ve programların nihaî amacı ister istemez bu amaçla biçimlendiriliyor. Örneğin sağlık veya güzellik üzerine yapılan programlara konuk olan ve isminin önünde “doktor” unvanından “estetisyen” ya da “diyetisyen” unvanına kadar çok sayıda unvan taşıyan kişiler, insanları ya kendi pazarladıkları ürünlere veya kendi kliniklerine yönlendirmek için bu programlara konuk oluyorlar. Hatta kamuoyuna yansıyan bilgilere göre, bazıları kendi ürünlerinin ya da kendi işletmelerinin reklâmlarını yapmak için söz konusu programlara para ödüyorlar.

Bunlar izleyiciye bilgi verme veya izleyiciyi doğru yönlendirme gibi amaçlardan ziyade ticarî kaygılarla hareket edildiğini gösteriyor.

Tabiî izleyicilerin birçoğu bu durumu bilmiyor. Ekranın büyüsüyle kendilerine ulaşan bilgi neyse onu doğru kabul ediyorlar. Bunun sonucunda da çoğu izleyici, televizyonda gördüğü kişilerin pazarladıkları ürünleri alıyor ya da onların kliniklerinde diyete başlıyor, estetik operasyonlara giriyorlar.

Sağlık, güzellik ve estetik programlarına dikkat!

Güzellik ve estetik üzerine kurgulanan programlarda beslenme ve ideal kadın bedeni gibi konular sıklıkla işleniyor. Ama çok sayıda değişkeni olmasına rağmen filanca takviye ürün, falanca zayıflama ürünü veya filanca besin kullanılması öneriliyor. Bu önerilerse genellikle programa katılan ve uzman diye sunulan kişilerin pazarladıkları ürünler oluyor.

Ya da estetik ameliyatlarının kadın bedeni üzerindeki olumlu etkileri anlatılarak izleyicilerin ilgili estetik ameliyatlarını yaptırabilecekleri uzun uzadıya anlatılıyor. Ama tavsiye edilen yerler, hep programa katılan kişilerin sahibi olduğu klinikler oluyor. İsim verilmese de adeta söylenen yerler dışındaki merkezler kötülenerek tek güvenli yerin programda söylenen kuruluş olduğu algısı oluşturuluyor. Yani programa katılan kişilerin sahibi olduğu şirketler…

Tüm bunlar medya içeriklerinin bilinçli bir şekilde tüketilmesini zorunlu kılıyor. Ama toplumumuz henüz bu noktaya ulaşabilmiş değil. Çünkü toplumun çok büyük kesimi medya okuryazarlığı konusunda yeterince donanıma sahip değil.