YIKILMIŞ, tarumar olmuş ve toparlanmaya çalışan bir ülke… “Bu ülkenin ve halkının neye ihtiyacı olur?” diye sorsam, herhâlde ağız birliği etmişçesine, “Bu çok garip bir soru olur” diyebilirsiniz. Yadırgamam… “Neye ihtiyacı olmaz?” diye sorulsa, belki daha mantıklı olabilir.
Nasıl sorarsak soralım, her şeye ihtiyacı olan bir ülke ve onun neredeyse her şeye ihtiyacı olan insanları; kardeşlerimiz… Başka bir ülke değil, tek kelime ile ihtiyacı olanlar… Ki onlar, bizim özbeöz kardeşlerimiz. Duyarsız kalamaz, ilgisiz olamayız. “Bu ihtiyaçlardan hangisiyle ilgilenebiliriz?” diye sorabiliriz. En doğru soru bu bence. Ve herkesin en iyi olduğu konuda faaliyet içinde bulunması da en mantıklı olanı olur. Bizim de en iyi bildiğimiz ve yıllardır üzerinde detaylı çalışmalar yaptığımız, yetkinliklerini bu alanda ispatlamış bir ekiple düşündüğümüz bir konudur “meyve fidanları”. Bu ekiple birlikte bu işin organizasyonuna katkı sağlamaya talibiz.
Bu alanda sorulabilecek veya düşünülebilecek her soru ve sorun içi cevaplarımız hazırlandı. Bu konu üzerinde çalışmak için en müsait zamanlardan birindeyiz. Açık köklü meyve fidanı dikmek içi yaklaşık iki ayımız var. Açık köklü olmayan meyve fidanları içinse yılın on iki ayı dikim zamanıdır.
Meyve fidanı bulmak çok da zor değil; ülkemizde yeterli stok var. Kamu ve özel sektöre ait meyve fidanı stokları, bu yıl dikilip gelecek yıl için ihtiyaç olan kadar meyve fidanı üretecek kapasitede. Hamdolsun. Bu çalışmayı yaparken meyve fidanı aşılamayı da ayrı bir başlık olarak çalışmak lâzım.
Meyveli ağaç gerçeği
Meyveli ağaçlar her canlı için elzemdir, sadece insanlar için değil. İnsanlar için her zaman besin ve geçim kaynağıdır. Ot yiyen hayvanlar bakımından da besin kaynağıdır meyveler. Ot ve meyve yiyen hayvanlar da bir diğer yönüyle etçil hayvanlar ve insanlar için besin kaynağıdır. Yani birbirini besleyen ve olmazsa olmaz bir döngüdür anlatmaya çalıştığımız. Bu döngüler tabiatta kırıldığından beri her alanda sıkıntılar ortaya çıkmıştır. Çıkmaya da devam ediyor.
Yeniden oluşmaya, oluşturulmaya çalışılan bir ülke ve çok yıllık besin kaynağı olan meyve ağaçlarından bahsediyorduk… Tahıl ve sebzeler genellikle tek yıllıktır. Her yıl ekmek zorundasınız; yoksa o döngüyü koruyamazsınız. Meyve ağaçları ise öyle değil. Bir defa dikimini ve kendisini kurtarana kadar bakımını da düzenli yaparsanız, on yıllar boyunca gıda temin edebileceğiniz bir kaynağınız olur. Bu meyve fidanlarını her dönemde meyve veren ayrı ayrı meyve ağaçlarından özenle seçerseniz, neredeyse yılın her ayında düzenli olarak gıdanızın belli bir kısmını meyve ağaçlarından karşılama şansınız olur. Hatta kıt kanaat geçinmek zorundaki insanlardansanız, sizin için çok daha anlamlı bir eylem olur bu.
Sevip beğendiğiniz meyveleri gıda olarak kullanırsınız, sizden arta kalan diğer meyveleri ve meyve artıklarını da ot yiyen hayvanlar afiyetle tüketilirler. Onları da gıda olarak et yiyen hayvanlar besin kaynağı olarak tüketirler. Bu döngü böyle devam eder gider. Döngüyü oluşturur ve korursanız. Veya var olan bu döngüyü hoyratça bozmaz, ortadan kaldırmazsanız.
Konumuzu somutlaştıralım: “Dünya üzerinde dikili bir ağacın olsun” mottosuyla projelendirilecek, Suriye özelinde ülke çapında uygulanması öngörülen ve her ihtiyaç sahibi ailenin bahçesine gönderilecek şekilde yeterince meyve fidanı dikme kampanyası yapabiliriz. Bu projeyle doğal dengeye katkı sağlanırken aynı zamanda harap edilen Suriye coğrafyasında yiyecek ihtiyacının en azından bir kısmını karşılamak için olabildiğince ülke sahasında evlerin bahçelerine ve uygun görülen alanlara meyve fidanı dikilmesini sağlamak mümkün olabilir. Türkiye ile Suriye’nin yanı sıra bağışçılarımızla da ihtiyaç sahibi arasında bir gönül köprüsü kurulacaktır.
Genelde ağaç dikme kampanyalarının üç önemli sorunu vardır: Ağaç fidanı dikilecek uygun bir yerin tespiti ve bu yerin fidan dikmek için tahsisinin sağlanması, kampanya finansmanının yanında fidanların sağlanması ve dikim işçiliğinin yapılması, bir de dikim sonrası fidanların bakımı, sulanması ve korunması… Bu sorunlar genellikle ciddî sıkıntıların da çıkmasına neden olur. Bundan dolayı genellikle insanlar ağaç fidanı dikme kampanyalarından uzak durmayı tercih ederler. Fidan dikme kampanyaları yapsalar bile, daha sonra bunların sulanması, bakımı ve korunması tam yapılamadığı için çok iyi sonuçlar alınamamaktadır. Bundan dolayı genellikle ağaç dikme kampanyalarında çam veya meşe palamudu gibi bakım ve budama istemeyen ağaçlar tercih edilmektedir. Orman oluşturmak söz konusu olunca bu iki ağacın çok doğru birer seçim olduğu ortadadır. Ancak ferdî dikimlerde ise meyve fidanı kullanmak daha anlaşılır olabilmektedir.
Yukarıda saydığımız sorunlara muhatap olunmadan yapılacak bir projeyle “meyve fidanı dikim kampanyası” yapmak, daha fazla başarıya ulaşabilir gibi görünmektedir.
Kendi özelinde iklim ve çevre şartlarına uygun kiraz, vişne, armut, ayva, badem, dut, kayısı, şeftali ve erik gibi, o coğrafyada hangi meyveler seçilip dikilirse, çok kısa zaman içinde meyvesi çok bol ve örnek bahçeleri olan bir ülke olur Suriye.
Şöyle ki… Fidanların dikileceği yerler her ihtiyaç sahibi ailenin bahçesi olursa, yukarıda saydığımız olumsuzlukları bertaraf etmiş oluruz. Meyve fidanları ihtiyaç sahibi her hanenin bahçesinde istedikleri bir yere dikilebilir. O zaman ne fidan dikilecek yer sorunu olur, ne de sulama, bakım ve koruma sorunu. Fidan hangi hanenin bahçesine dikilirse, o hane sahipleri o fidanın dikim, bakım ve korumasını yapar. Çünkü ileride meyvelerini onlar toplayacaklar. Gönüllü insanlar tarafından dikilen fidanların dikim işçiliği için de bir finansman gerekmeyecek ve işçilik sorunu ortadan kalkmış olacaktır. Suriye sahasında yerel kamu kurumları ve gönüllü sivil toplum örgütleri vasıtasıyla çok rahat ve ciddî başarılar elde edilebilir.
Ancak buradaki asıl hedef, her ailenin kendi bahçesine, o yerin iklim ve toprak özelliklerine uygun meyve fidanlarını dikerek hem çevre halkının gıda ihtiyaçlarına katkı sağlamak, hem de doğal dengeye katkıda bulunup ekonomik kazanç elde etmek olmalı.
Ayrıca Türk Kızılay’ı ve belki AFAD, birlikte bu projeyi Suriye’de hayata geçirilebilecek en önemli kuruluşlardan ikisidir. Kızılay bağış kampanyasına bir yenisini ekleyerek, yurdun her yerinden fidan bağışı adı altında bir fidan kaynağı oluşturabilir. İnsanlar özel günlerde, bayramlarda, doğum günlerinde, cenaze merasimlerinde çiçek yerine fidan bağışlayabilecek, vefat eden vatandaşlarımız için “Bir dikili ağacınız olsun” sloganıyla bağış toplayabilecektir. Oluşan bu kaynak, kurulacak bir sistemle Suriye sahasında meyve fidanı ihtiyacı bulunan ailelerle buluşturulacaktır. Kızılay çeşitli bölgelerde işbirliği yaptığı özel ve tüzel yapılarla çalışabilecek, yörenin iklim ve toprak özelliklerine göre oluşturulan fidan bankasından, sistem üstünden ihtiyaç sahipleri için seçilen meyve fidanları gönderilerek hayat bulmaları sağlanacaktır. Bunu yaparken o yörelerde yetişebilecek ekonomik ve besin değeri yüksek meyveler öncelenecektir. Böylece vatandaşlarımızın hatırlamak istediği özel gün ve olaylara has olarak hayat bulacak meyve fidanları, Suriye özelinde tüm ülke sathında çiçek açacaktır. Kızılay, bir doğa projesiyle, ülkelerine dönen veya gıda sıkıntısı çeken ailelere meyve fidanı tedariki konusunda akla gelen ilk ve öncü kurum olarak hafızalarda yer edecektir. Bu faaliyetin ülke çapında ciddî bir ilgi toplayacağı kanaatindeyim. İyi düşünülür, plânlanır ve saat gibi işleyen bir sistem oluşturulursa tabiî...
Kampanyayı nasıl organize edebiliriz?
Bu kampanya uygulamasını Türkiye’deki bir ilçeyle örneklemek mümkün. İlçe belediyesi ve gönüllü köy muhtarları ile onların köylerinde ihtiyaç sahibi her hanenin bahçesine muhtarlar veya o köydeki gönüllülerle “her haneye en az bir meyve fidanı” kampanyası başlatılabilir. Suriye ayağındaki muhatap yerel yönetim ise daha hızlı bir çalışma yapabilir.
Ülkemizde meyve fidanı bağışı için kaynak oluştururken, bütün ülke vatandaşlarımızı kapsayacak bir meyve fidanı bağışı bu şekilde organize edilirse, hiç kimse kendisini dışlanmış hissetmez ve seve isteye katılır. İnsanlarımız sevdikleri için meyve fidanı bağışlayabilirler. İsteyen sadece Rabbinin rızası için, isteyen Peygamber Efendilerimizden biri veya birkaçı için, Sahabelerin herhangi biri veya birkaçı için, kanaat önderleri, yakınları, Gazi Mustafa Kemal ve kurucu paşalar için, isteyen bir siyâsî lider için, isteyen padişahlar, isteyen millî kahramanlar, isteyen sevdiği insan, şair, fikir adamı, sanatçı, yazar için meyve fidanı bağışlayabilir. Veya katkı sağlamak isteyen sivil toplum örgütleri her bir üyesi veya her bir üyesinin tüm aile fertleri için, kimi isterse onun için bir veya daha fazla meyve fidanı bağışlayabilir. Böylece bir insan, hem sevdiği bir başkası için bir meyve fidanı dikip o meyve fidanı aracılığıyla yıllarca birçok canlıya kendi elleriyle meyve ikram etmiş olur, hem de yıllarca bir ihtiyaç sahibinin ihtiyaçlarının bir kısmını karşılamış olur.
Bazı insanlar ise Suriye’nin istediği illerine meyve fidanı göndermek isteyebilirler.“Suriye’nin on ilâ on beş ilinde meyve fidanım olsun” diyebilir. Bu ve benzeri şekilde düşünebileceğimiz her türlü kampanya düzenlenebilir. Fidan temininin finansmanını sağlamak üzere bir ekip kurularak, ilgilenen STK’lar, bakanlıklar, oda ve borsalar, işçi ve memur sendikaları, üniversiteler, ilk ve orta dereceli okullar, katılmak isteyen her partinin irili ufaklı tüm teşkilatları, kamu kurum ve kuruluşları iş adamı dernekleri, holdingler, küçük/ büyük sanayi kuruluşları veya tek tek tüm vatandaşlar buna katılabilir. Basın ve yayın kuruluşları da bu kampanyanın ortağı olurlarsa çok verimli ve başarılı bir çalışma olur.
Bu kampanyaya katılan şahıslar en az bir meyve fidanını, kurumlar ise üye veya kurumlarında bulunan her bir birey için en az bir meyve fidanını finanse ederse, finansman bütçesi otomatik olarak çözülmüş olur. Şahıslar kendileri için bir adet meyve fidanını finanse edebilecekleri gibi, aile fertlerinin her biri için de birer meyve fidanını finanse edebilirler. Bu çok daha güzel olur. İsteyen tek, isteyen ailece bu kampanyaya katılma imkânı bulabilir. Düşünebiliyor musunuz bu kampanyanın kartopu gibi büyüyüp bağışçılar yönünde ülkemizi sardığını ve daha sonra ülke sınırlarımızı aştığını? Yurt dışından bu kampanya ile Türk cumhuriyetlerinden, katılmak isteyen İslâm ülkelerinden, Avrupa, Asya ve Afrika ülkelerinden bağışçılardan önce Suriye’de başlamak üzere dünya ölçeğinde tüm ihtiyaç sahibi insanların yaşadığı bölgelerde din ve ırk ayrımı yapmadan açılımlar yapılabilir.
Kampanyada hangi meyve fidanlarının hangi bölgelere dikilmesi gerektiği konusunda Tarım Orman ve Köy İşleri Bakanlığı ile üniversitelerin ziraat fakültelerinin bilgi birikimlerinden azamî derecede faydalanmak gerekir. Bu proje için uluslararası kuruluşlarla yapılacak projelerle temin edilebilecek kaynakları da katarsak, finansman yönünden bir sıkıntı olmayacağını söyleyebiliriz. Burada sadece bu kampanyalar için organizasyon yapıp takip edecek insanlara ihtiyaç var. Böyle bir kampanya düşünülürse, her dönem olabildiğince fazla meyve çeşidi seçilip dikilebilir. İncir, erik, kiraz, elma, vişne, kızılcık fidanı ve devamında farklı bir meyve veya aynı meyvenin değişik çeşitleri seçilerek bu kampanyaya devam edilirse, kısa zamanda her hanede beş, on, hatta on beş ayrı meyve ağacı olmuş olur.
Kendi özelinde iklim ve çevre şartlarına uygun kiraz, vişne, armut, ayva, badem, dut, kayısı, şeftali ve erik gibi, o coğrafyada hangi meyveler seçilip dikilirse, çok kısa zaman içinde meyvesi çok bol ve örnek bahçeleri olan bir ülke olur Suriye. Bu kampanyanın en iyi uygulanabilir şekli ise, bize göre hedef alınan her ihtiyaç sahibi aileye yıl boyunca değişik dönemlerde meyve veren 5-10 veya daha fazla meyve fidanının bir seferde gönderilip fidanların dikilmesidir. Meyve seçiminde ise olabildiğince kabuklu meyveler tercih edildiğinde yıl boyunca saklama sorunu da ortadan kalkar. Bu durumu gören ve ilgisini çeken diğer aileler için kendi bahçesine daha fazla meyve fidanı dikmek, teşvik edici olur. Ancak meyve cinsleri araştırılıp en iyi cinslerden ve mümkünse o bölgelerin yerli ve en kaliteli fidanlarının seçilmesi gerekir ki hasat zamanı kaliteli meyveler elde edilmiş olsun.
İhtiyaç sahibi aileler bu meyvelerden kendi ihtiyaçlarını temin ettikten sonra, ihtiyaç fazlasını da satarak aile bütçesine katkı sağlayabilirler. Bu da o ailelerin meyve ve gıda ihtiyaçlarının diğer kısmını karşılamaya yardımcı olur. Bağışçı vatandaşlarımıza ait bahçeler sayesinde kampanyaya katılmayanların meyve fidanı dikme ihtiyacı hissetmelerine sebep olunabilir. Bu tür kampanyalar dünya çapında ses getirip, Suriye’nin yeşillikler içinde bir meyve bahçesine dönüşmesi mümkün olabilir.
Allah’a emanet olun. Selâm ve dua ile…
