GÜNÜMÜZDE tüketim bir yaşam biçimi hâlini almaya başlamıştır. Dünden bugüne tüketimin giderek insan yaşamının merkezinde konumlanması popüler kültürü oluşturan en önemli dinamiklerden biridir. 

Özellikle “Sanayi Devrimi” sonrası yaşanan dönemde kapitalist sistemin hâkimiyetiyle birlikte öne çıktığı görülen popüler kültürün günümüz toplumlarını önemli oranda etkilediğini ifade etmek mümkündür.

Kültür kavramının tarihsel gelişim süreci içerisinde birbirinden farklı pek çok tanımı yapılmıştır. Araştırmalar kültürün tanımlanması en güç kavramlar arasında olduğunu gösterir. Bu nedenle kültürün tanımlanmasında çeşitli sınıflandırmalara gidildiği görülür. Örneğin, betimsel tanımlar kültürü “sosyal hayatı oluşturan önemli bir olgu” olarak ifade ederken, tarihsel tanımlar “nesiller boyu süregelen bir miras” olarak tanımlamaktadır.[1]Kültür kavramının en yaygın tanımlarından birini ünlü antropolog Edward B. Tylor derlemiştir. Tylor’a göre kültür, “İnsanların bilgi, inanç, sanat, ahlâk, hukuk, gelenekler ile diğer yetenek ve alışkanlıkları içeren karmaşık bir bütün”dür.[2] Malinowski ise kültürü kısaca “insanın el emeği ve amaçlarına ulaşmak için kullandığı araç” olarak tanımlamıştır.[3]

Kültür anlaşıldığı üzere kapsamı oldukça geniş bir kavramdır. Farklı disiplinlerin yaklaşımlarıyla birlikte zaman içerisinde giderek boyutu daha da genişlemiştir. Kültürün genel olarak özelliklerini şu şekilde özetlemek mümkündür:[4]

Kültür, öğrenilen bilgi, davranış ve alışkanlıklardır. Nesilden nesile aktarılma özelliğine sahiptir. Öğretileri toplumdan topluma değişkenlik gösterir. Yaşamsal ve toplumsal gereksinimleri karşılayan işlevsel bir yapıdadır. Bütünleştirici olduğu kadar ayrıştırıcı bir güce sahiptir. Soyut bir kavramdır. 

Her toplumun kendine özgü bir kültür anlayışı bulunmaktadır. Kültür, toplumun manevî yapısını, değerlerini, alışkanlıklarını, günlük yaşamını, dil, ahlâk ve inanç gibi özelliklerini bir araya getiren güçlü bir unsurdur. Kültür çeşitleri temel olarak alt kültür, karşı kültür, kitle kültürü, halk kültürü, yüksek kültür ve popüler kültür başlıkları altında incelenir. 

Alt kültür, bir toplumda azınlıkta olan grupların değer, tutum, inanç ve yaşam tarzına işaret ederken, karşı kültür egemen kültürel değerlere karşı gelen grupların yaşam biçimlerine dikkat çeker. Kitle kültürü, kültür endüstrisi tarafından ticarî kaygılarla üretilen bir kültür terimiyken, halk kültürü sanayi öncesi toplumların gündelik kültürünü ifade eden bir kavramdır. Bir diğer kültür boyutu olarak yüksek kültür ifadesi, toplum içerisinde özel bir yaşam biçimi, zevk ve alışkanlıklara sahip elit bir kesimin sahip olduğu kültür yapısını tanımlamak için kullanılır. Son olarak popüler kültür ise, kitle kültürüne benzer olarak kültür endüstrisi tarafından üretilen ve toplumun büyük kesimi tarafından kabul gören, beğenilen, tercih edilen bir kültür yapısını ifade etmektedir. [5]

Popüler kültür terimi temel olarak, modern dönemde ortaya çıkan belirli bir ortak kültür biçimini belirtmek için kullanılır. Kuramcılara göre popüler kültür, halk kültürü ve yüksek kültürden farklı bir özellik gösterir. Halk kültürünün aksine popüler kültür seri üretilir. Değişken ve akıcıdır. Yüksek kültürle karşılaştırıldığında ise pop kültürde yüksek kültürün aksine seri bir tüketim söz konusudur.[6] Diğer kültür türlerine göre son derece akışkan olan popüler kültür hızla değişebilme özelliğiyle öne çıkmaktadır. Popüler kültür genellikle pop kültürü olarak adlandırılır ve bir toplumda müzik, sanat, edebiyat, televizyon, filmler, sosyal medya, moda ve dans gibi kültürel olguları kapsar.

Jonh Storey, ünlü kitabı Kültürel Teori ve Popüler Kültür’de, popüler kültürün altı tanımından bahseder. Bunlardan birincisine göre popüler kültür, birçok insanın beğendiği ve olumlu bir çağrışım taşıyan kültürel ürünlerden oluşan bir olgudur. İkinci olarak, popüler kültürü yüksek kültür olmayan her şey olarak tanımlamak mümkündür. Bu nedenle daha düşük bir kültür olarak ifade edilir. Üçüncü tanım ise, popüler kültürün estetik değere çok az önem verdiği üzerine bir tanımlamayı içerir. Buna göre popüler kültür kitlesel tüketim için daha çok ticarî bir üretimi öne çıkartır. Dolayısıyla popüler kültür egemen sınıfların kitleleri baskılamak ve kontrol etmek üzere kullandığı bir kültür türüdür. Storey, dördüncü tanımında popüler kültürün halk kültürüyle eşdeğer tutulabileceği üzerinde durur. Buradan yola çıkarak kültürel ürünlerin egemen sınıflar yerine insanlar tarafından oluşturulabileceği sonucuna varılır. Beşinci tanımlama ise egemen sınıf ve kitlelerin uzlaşmasına vurgu yapar. Egemen sınıflar ürünleri kitlesel olarak üretebilirken, genel halk bu teklifleri reddetmek ya da kabul etmekte özgürdür. Son olarak, günümüzde popüler kültür noktasında kitlelerin etkileşimli bir rol üstlendiğini söylemek mümkündür. Bugün artık kullanıcılar sunulan içerikleri kabul edebilir, reddedebilir ve/veya kendi içeriklerini oluşturmak için değiştirebilir. Sosyal medya platformları bunun en güzel örnekleri arasındadır.[7]

Tarihsel süreç içerisinde popüler kültür açısından en önemli gelişmelerden biri diğer birçok alanda olduğu gibi internetin ortaya çıkışıdır. Bu gelişme popüler kültür için önemli bir dönüm noktasını oluşturur. Bunun nedeni internetin popüler kültürün yayılma hızına olan ciddi katkısıdır. Özellikle sosyal medyanın bugün popüler kültürün yaygınlaşmasında adeta bir katalizör görevi gördüğünü söylemek mümkündür. Yapılan araştırmalar bugün 5,78 milyar insanın cep telefonu kullandığını (dünya nüfusunun yüzde 70,5’i) göstermektedir. Yine günümüzde 5,56 milyar insan internet kullanmaktadır ve küresel sosyal medya kullanıcı sayısı 5,24 milyara ulaşmış durumdadır. Bu rakamlar sosyal medyanın son dönemlerdeki hızlı yükselişiyle birlikte popüler kültürün yaygınlaşmasındaki olası katkı boyutunu ortaya koyması bakımından oldukça önemlidir.

Sosyal medyanın da etkisiyle giderek kitlesel alanını genişleten popüler kültür bugün olumlu sosyal değişimlerde önemli bir rol oynamasına rağmen pek çok açıdan da eleştiri almaktadır. Bu eleştirilerin başında popüler kültürün ticarileşme ile olan güçlü ilişkisi yer alır. Film serilerinden restoranlara, çikolata markalarından günlük yaşam pratiklerine, gezi planlarından ayakkabı seçimlerine kadar hemen her alanda yansımaları görülen popüler kültür, üreticilerine milyarlarca dolar gelir sağlayan bir ticarî mekanizmaya dönüşmüş durumdadır. Bu noktada sahip olduğu tüketim odaklı anlayışla topluma bir değer katıp katmadığı önemli bir tartışma konusudur.

Sonuç olarak, popüler kültür günümüzde tüketim eylemini teşvik eden ve endüstriyel pazarın itici gücü hâline gelen bir kültür türü olarak nitelendirilebilir. Diğer kültür türlerinin aksine popüler kültürde sürekli değişim ve hızlı tüketim söz konusudur. Ticarî amaçlı, metalaşmış, hazza dayanan, kalıcı olmayan ve gösteriş odaklı bir günlük yaşam kültürü olarak öne çıkan popüler kültür, bugün sosyal medyanın da katkısıyla ciddi bir kitlesel yayılma gücüne sahip olmuştur. Bu sayede gerek sosyal değişim üzerinde gerek tüketim odaklı toplumsal davranış eğilimlerinde önemli rol oynadığı görülmektedir.