Fotoğraf ve fotoğrafçılık üzerine didaktik notlar (8)

Fotoğrafçılıkta bakış açısı son derece önemlidir. Bir objenin hangi açıdan çekildiği, o objeden fotoğrafa yansıyan anlamı değiştirir. Örneğin bir insanın alt açıdan fotoğraflanmasıyla üstten fotoğraflanması çok farklı sonuçlar doğurur…

FOTOĞRAFÇILIK üzerine kaleme aldığım yazı dizisinin son yazısında objektifler üzerinde durarak objektif türlerinin fotoğrafa olan etkisini irdelemeye çalışmıştım.

Bu yazımda ise kompozisyon konusunu ele almaya çalışacağım…

Kompozisyon, özü itibariyle fotoğraflanan objelerle bütünleşik bir anlam ortaya koymaktır. Bunun için estetik, perspektif, derinlik gibi kurallara uygun olarak hareket etmek gerekir. Fotoğraf makinesinin vizöründe görünen görüntünün tümü ya da makinenin yaptığı “çerçeveleme” olarak adlandırabileceğimiz kadrajın doğru yapılması için daire, üçgen gibi şemaların doğru kullanılması, uygun yer ve açıdan kadrajın yapılması, doğru objektifin seçilmesi gereklidir. Aksi hâlde fotoğrafta istenen etki ortaya çıkmaz.

Üçte bir kuralına dikkat!

Fotoğrafta kompozisyonun belli kuralları vardır. Bunlardan ilki, “üçte bir (3/1) kuralıdır”.

Fotoğraf makinelerinin vizöründen baktığınız kadrajın iki yatay, iki dikey çizgiyle bölündüğünü görmüşsünüzdür. Kadrajı toplam 9 kareye bölen bu çizgilerin ortada kesiştiği noktalar, insan gözünün en çok dikkat kesildiği bölgelerdir. Fotoğraf çekilirken ana obje bu noktalara denk getirilerek çekilirse, ana objenin anlamı fotoğrafa daha iyi yansır. İşte bu kurala “üçte bir (3/1) kuralı” denir. 

Doğal çizgileri doğru kullanın!

Kadrajlanan alandaki doğal çizgiler fotoğraflanan objenin kadrajlanması için bize yardımcı olurlar. Örneğin düz bir şekilde yükselen bir ağaç, doğal bir çizgidir. Bu ağaç kadraja alınırken, kadrajın sağ veya soluna paralel olarak konumlandırılmalıdır. Bu şekilde simetri duygusu zedelenmemiş olur.

Özellikle manzara fotoğrafları bu doğal çizgiler simetriyi zedelemeyecek şekilde konumlandırılmalıdır.

Simetrik etki fotoğrafı estetize eder

Fotoğraftaki objelerin birbiriyle simetri oluşturacak şekilde kadrajlanması, estetik açıdan son derece önemlidir.

Yan yan dizili binalar, ağaçlar ya da benzer şeyler simetri oluştururlar. Bu simetrinin fotoğrafa yansıtılması gerekir ki fotoğraf estetik açıdan vasatın üzerine çıkabilsin.

Bakış açısı anlamı başkalaştırır

Fotoğrafçılıkta bakış açısı son derece önemlidir. Bir objenin hangi açıdan çekildiği, o objeden fotoğrafa yansıyan anlamı değiştirir. Örneğin bir insanın alt açıdan fotoğraflanmasıyla üstten fotoğraflanması çok farklı sonuçlar doğurur.

Alttan çekilen fotoğraflar insanı daha görkemli gösterirlerken, üstten çekilen fotoğraflar tam tersi etki oluştururlar. Siyâsî aktörlerin fotoğraflarına dikkatli bakarsanız, açının ne denli fotoğrafı güçlendirdiğini daha rahat görebilirsiniz.

(Devam edecek…)