Gün geçmiyor ki kıymetli bir dostun ölümünü haber almayalım
GÜN geçmiyor ki kıymetli bir dostun ölümünü haber almayalım, ölümün hüzün sağanağına tutulmayalım. Hayatın bu doğal akışında ölüm hiç kimseyi ıskalamıyor ne yazık ki. Halk tabiriyle söylemek gerekirse kara haber tez duyuluyor. O acı haberler ki hayatın tadını tuzunu kaçırıyor, bizi derin üzüntülere sevk ediyor. Dünya lezzetlerini acılaştıran ölüm, hayat var oldukça hep var olacak, o acı ve hüzünlü yüzünü yaşayanlara hep gösterecektir. Çünkü o, lezzetleri acılaştırandır. Her ne kadar ahiret hayatına inanmış, Hakk’a teslim olmuş olsak da ölümün yüzü acıdır. O ki yaptıklarımızın hesabını vereceğimizi lisan-ı hâliyle hatırlatandır. Bir dostla dünya hayatı süresince bir daha görüşemeyecek olmak keyifleri kaçırır, bizi yalnızlaştırır, hatıraların ormanında yolumuzu kaybetmemize sebep olabilir.
Ölüm, ibret ve nasihat için yeterli olsa da bunları alabilmek için şuurlu olmak gerekir. İlk insandan son insana kadar, hayat var oldukça ölüm, yaşarken ayağımızı denk almamız gerektiğini, sonunda hesap vereceğimizi kulağımıza her daim fısıldayacaktır. O, yeryüzüne gönderilen hiçbir canlının ebedî olmadığı, nefeslerin sayılı olduğu gerçeğini, dünya gurbetinden bir gün sıla yurduna göçeceğimizi hatırlatacaktır. Dün böyleydi, bugün de böyledir, yarın da böyle olacaktır. Ölümsüzlüğün kapısı olan ölüm, kıyamete kadar ölmeyecektir. Bunu bilerek ve gereğini yaparak yaşayan basiretli insanlara selâm olsun!
Hayat her geçen gün bir yerlere evrilip duruyor. Kimileri doğarken, kimileri dünya sürgününü tamamlayıp âlem-i ebedîye göç ediyor. Bu değişim ve dönüşüm baş döndürücü bir hızla yaşanıyor. Bizler bunu pek fark edemesek de gidenlerin bıraktığı boşluk zamanla kendini belli ediyor. Bu doğal süreçte gidenlerin bıraktığı derin boşluk bir türlü dolmuyor.
Bir yıldız daha kaydı edebiyat semasından yahut Ali Haydar Haksal’ın ebedî göçü
Ölüme dair bu uzun girizgâhı yapmamın nedeni yine gıyaben tanıdığımız edebî ve ebedî bir dostun, kıymetli şair ve yazar Ali Haydar Haksal’ın dünya hayatının perdesini kapatıp ahiret yurduna göç edişidir. Yani sizin anlayacağınız, bir yıldız daha kaydı edebiyat semasından. Gönül göklerindeki yıldızlar ve onların kalplerdeki yansıması olan yaldızlar her geçen gün azalıyor. Onlar azaldıkça da karanlıkta kalma riskiyle burun buruna geliyoruz.
Bir süredir sağlık sorunları nedeniyle tedavi gören ve 28 Ağustos 2026 tarihinde uzun senelerden beri ikamet etmekte olduğu İstanbul’da, tedavi gördüğü hastanede vefat eden, Millî Gazete yazarı ve Yedi İklim Dergisi Genel Yayın Yönetmeni, şair ve yazar Ali Haydar Haksal, 29 Ağustos’ta Üsküdar’daki Şakirin Camii’nde düzenlenen cenaze töreninin ardından son yolculuğuna uğurlandı. Merhum Haksal, Karacaahmet Mezarlığı’nda toprağa verildi.
1951’de Bingöl'ün Yayladere ilçesine bağlı Hasköy’de dünyaya gelen Ali Haydar Haksal, Fatma Hanım ile eğitmen Mustafa Celalettin Haksal’ın oğluydu. Müderris İsmail Hakkı Efendi’nin torunuydu. İlkokulu, üçüncü sınıf dâhil, babasının yanında okudu. 1960’ta babasını kaybetti. 1975’te Elâzığ İmam Hatip Lisesi’ni bitirmişti. Erzurum Atatürk Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’nden 1979’da mezun olmuştu. Burada Prof. Dr. Orhan Okay’ın rahle-i tedrisinden geçme şansına sahip olmuştu. Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’nde “Kur’ân-ı Kerîm’de Güzel Kavramı” başlıklı yüksek lisans tezini hazırlayan Haksal, lise yıllarında başladığı yazı çalışmalarını farklı gazete ve dergilerde sürdürmekteydi. Türk edebiyatının öykü, deneme ve inceleme alanlarında eserler vermişti.
Öykü çalışmalarına lise yıllarında başlayan, ilk öyküsü “Tıkırtı” 1975’te Milli Gazete’de yayımlanan Ali Haydar Haksal, Mavera, Yönelişler, Yeni Devir, Millî Gazete ve Yedi İklim başta olmak üzere çok sayıda süreli yayında birbirinden kıymetli yazılar kaleme almıştı. Vaktiyle Fazilet Partisi ilçe başkanlığı, İstanbul Büyükşehir Belediyesi başkan danışmanlığı görevlerinde bulunmuştu. Merhum Haksal, evli ve beş çocuk babasıydı.

Medrese müderrisi olan dedesi, İstanbul’dan bin ciltlik kitapla memleketine dönmüştü. İşte Haksal’ın çocukluk yılları, bu bin ciltlik kitapların ikliminde geçmişti. Fakat o bunlarla da yetinmemiş, aç kalmayı göze alarak her gün harçlıklarından biriktirdiği paralarla kendisine kırk bin kitaptan oluşan devâsa bir kütüphane oluşturmuştu.
Ali Haydar Haksal ağabeyin kırk bin kitaplık çok zengin bir kütüphanesi vardı
Merhum Ali Haydar Haksal ağabey, tutku derecesine varan kitap ve okuma sevgisiyle temayüz eden değerli bir şahsiyetti. Onun kitaplarla olan ilişkisi ta çocukluk yıllarına dayanır. Zira onun kitap merakı ve kitaba olan ilgisi ekseriyetle ailesinden ve dedesinden geliyordu. Dedesi İsmail Hakkı Efendi, Diyarbakır medreselerinde beş, altı yıl eğitim görmüş, ardından İstanbul’a gelerek Şemsi Paşa ve Fatih medreselerinde eğitim ve öğretimine devam etmişti. Medrese müderrisi olan dede, daha sonra bin ciltlik kitapla memleketine dönmüştü. İşte Haksal’ın çocukluk yılları, bu bin ciltlik kitapların ikliminde geçmişti. Fakat o bunlarla da yetinmemiş, aç kalmayı göze alarak her gün harçlıklarından biriktirdiği paralarla kendisine kırk bin kitaptan oluşan devâsa bir kütüphane oluşturmuştu. Kitapların dışında binlerce dergiye de sahipti. Fakat o sadece kitap almakla kalmıyor, aldığı kitapları dikkatle okuyordu. Yani o, Araba Sevdası romanındaki Bihruz Bey misali bir kitap koleksiyoncusu değil, derinlemesine muhakeme ederek okuyan ve okuduklarını yoğurarak onlardan yeni duygu ve düşünceler çıkaran bir kitap meraklısıydı. Bu okudukları daha sonra yazmanın kapılarını açacak, onun önemli bir edebî şahsiyet olmasını beraberinde getirecekti.
Yazmanın yolu şüphesiz ki kitaplardan ve okumaktan geçer. Ali Haydar Haksal ağabey, vaktiyle şair ve yazar İsmail Bingöl Bey’le yaptığı bir röportajda kitapları ve okuma alışkanlığı üzerine şunları söylemişti. “Kırk binin üzerinde kitabım var. Oldukça zengin bir kütüphanem var. Kütüphane içerisinde elimi nereye atsam zaten bir şey çıkıyor karşıma. Onu okuyorum. Şimdi bu okumaların bana getirdiği yarar şu: Sürekli not alıyorum. Yani ben şimdi otobüste, vapurda, İstanbul ortamında tabii her an ve ortamda okumalarımı sürdürüyorum.”(1)
Ali Haydar Haksal, öykü yazma çalışmalarına lise yıllarında başladı
Merhum Ali Haydar Haksal, öykü yazma çalışmalarına lise yıllarında başladı. Mavera, Yönelişler, İslâm, Kayıtlar, Yedi İklim, Yansıma, Kaçak Yayın, Anadolu Gençlik, Yeni Dünya, Edep, Türk Dili, Yeni Devir, Millî Gazete gibi dergi ve gazetelerde öykü ve yazıları yayımlandı. Bugüne kadar öykü, eleştiri, inceleme, deneme, roman, gezi ve araştırma türlerinde çalışmalar gerçekleştirdi. Ali Haydar Haksal’ın yayımlanmış öykü kitapları Evdeki Yabancı, Sesim Bana Yetmiyor, Sarıldığım Soğuk Bir Ceset, Sokağın Adı Issız, Ay Işığında Vav’ın Odası, Zamanların Öyküsü, Yalnızlık Sarkacı, Kuşkonmazda Konuşan Adam, İçim Su Berraklığında, Kapıda Bir Çift Ayakkabı, Renklerin Dansı, Rüya Rüya İçinde, Ruh Denizi, Güneşe Koşan Adam adlarını taşıyor. Roman türündeki eserleri Yitik Yaşamın Güncesi, İki Ateş Arasında, Anzelha ile İbrahim, Hüzün şeklinde sıralanıyor. Gelişi/Güzel, Oruç Çağrısı, Öykü Ağacı ise yazar tarafından deneme türünde kaleme alınmıştır. Sevgili’nin Yol Arkadaşı Hz. Ebû Bekir, Sevgilinin Hak Dilli Arkadaşı Hz. Ömer, Sevgili’nin Hayâ Timsali Arkadaşı Hz. Osman adlı anlatı kitaplarını da zikretmek lâzım.
Öykücülüğünün yanı sıra roman, şiir, deneme, biyografi ve inceleme türlerinde de birbirinden kıymetli ve özgün eserler veren Ali Haydar Haksal; Necip Fazıl Kısakürek, Sezai Karakoç, Rasim Özdenören, Cahit Zarifoğlu ve Akif İnan gibi Türk edebiyatının önemli isimleri üzerine biyografik çalışmalar kaleme almıştı. Monografi ve araştırma özellikleri taşıyan bu kitapları şöyle sıralayabiliriz: Âkif Duruşlu Âsım, Necip Fazıl: Büyük Doğu Irmağı, Sezai Karakoç: Eleğimsağmalarda Gökanıtı, Rasim Özdenören: Ruh Denizinden Öyküler, Doğu Büyüsü Ah Kudüs, Kendilik ve Edebiyat, Bir Medeniyet Şairi Mehmet Akif İnan, Zarif Şair Cahit Zarifoğlu.
Sesim Bana Yetmiyor adlı öykü kitabıyla 1987 Türkiye Yazarlar Birliği Hikâye Ödülü’nü alan Haksal, Yitik Yaşamın Güncesi romanıyla Tuzla Belediyesi Roman Yarışması’nda ikincilik ödülüne layık görüldü. Güneşe Koşan Adam öykü kitabı ile 2013 yılı Ömer Seyfettin Hikâye Yarışması öykü ödülünü, 2014 yılında da Türkiye Yazarlar Birliği İstanbul Şubesi tarafından Üstat Sezai Karakoç ile ilgili çalışmalarından dolayı yılın edebiyatçısı ödülünü kazandı. Bu arada büyük bir gayretle Genel Yayın Yönetmenliğini yaptığı, 437 sayıyı geride bırakan Yedi İklim dergisi, ESKADER’in 2010 Dergi Ödülü’nü almaya hak kazandı. 2017’de Bingöl Üniversitesi tarafından fahri doktora unvanı verilen Haksal, uzun yıllardır Millî Gazete’de köşe yazarlığını ve Yedi İklim dergisinin yazı işleri müdürlüğünü büyük bir azim ve kararlılıkla sürdürüyordu.

Ali Haydar Haksal, İslâm davasının ve düşüncesinin tavizsiz neferlerinden biriydi
Merhum Ali Haydar Haksal, İslâm düşüncesinin ve İslâm davasının tavizsiz neferlerinden biriydi. Makama, mevkiye ve dünyalıklara meyletmeyen Haksal, her zaman Hakk’ın ve hakikatin safında yer almaya gayret ederdi. Şiirle başladığı, öykü ve denemeyle sürdürdüğü bu edebiyat yolculuğunda sanat ve edebiyat anlayışını da elif misali bu İslâmî duruşu ve değişmeyen çizgisi belirlemişti. Şiirden öyküye, denemeden anlatıya kadar neredeyse bütün edebî mahsullerinde bunun tesirleri açıkça ve bihakkın görülür. Fakat bunu yaparken kuru bilgi vermekten uzak durur, edebiyatın olmazsa olmazı olan imgelere başvurur.
Ali Haydar Haksal, dünyevîleşmenin çok uzağında yaşayan, dünyayı ahiretin tarlası olarak belleyen, fânî olanın değil bâkî olanın peşinde koşan, sırtını Hakk’a ve hakikate dayayan münevver bir gönül adamıydı. Nice nesiller onun nurlu kaleminden beslendi, aydınlandı. Onun öyküleri ve denemeleri sayesinde İslâmî bakış açısı daha görünür kılındı.
Ali Haydar Haksal, Sezai Karakoç ve Nuri Pakdil’in edebî düşüncelerinin bir çeşit sürdürücüsü ve manevî mirasçısıdır. Karakoç’un Diriliş düşüncesi ve Pakdil’in Edebiyat dergisi eksenindeki görüşleri onu derinden etkilemiştir. Yerlilik ve millîlik eksenindeki bu etkilenmelerin yansımalarını Haksal’ın öykü ve denemelerinde açıkça görebiliriz.
Ali Haydar Haksal benini yenen, biz bilinciyle hareket eden, ümmetin derdiyle dertlenmiş müstesna bir insandı. Ümmetin dağınıklığı, bir türlü ortak bir paydada buluşamaması ve uhuvvetin olmayışı her samimi mümin gibi onu da derinden rahatsız ediyordu. Müslümanlar arasında birlik ve beraberliğin gerçekleşmesi için kafa yoruyordu.
Ali Haydar Haksal’ın adı “Yedi İklim” dergisiyle adeta özdeşleşmişti
Ali Haydar Haksal’ın adı Yedi İklim dergisiyle adeta özdeşleşmişti. Osman Bayraktar, Mustafa Çelik ve Âlim Kahraman’la birlikte derginin kurucuları arasında yer alan Haksal, Mart 1987’den itibaren yayımlanan derginin sahipliğini ve yazı işleri müdürlüğünü üstlenmişti. Yayınına 1989’da ara veren Yedi İklim, 1992’de yeniden okurla buluşmuştu. Yedi İklim dergisi bir dergi olmanın ötesinde adeta bir edebî mektep, kültür, sanat ve medeniyet mahfiliydi. Derginin Üsküdar’daki yayın merkezinde sürekli edebî muhabbetler olurdu. Burası Türk kültürüne, edebiyatına ve sanatına sevdalı, inançlı şahsiyetlerin buluşma noktası gibiydi. Bu küçük mekânda büyük düşünceler bilge zihinlerden körpe idraklere nakşolurdu.
Yedi İklim dergisi birçok benzeri gibi çok önemli bir sohbet mekânıydı. Buraya gelen herkes payına düşeni alırdı. Kimse buradan nasibine düşeni almadan geri dönmezdi. Yani yerli ve millî düşüncelerin harmanlandığı ve yoğurulduğu Yedi İklim dergisi, bir kısım benzerleri gibi çok önemli bir boşluk dolduruyor, kültürel bir görev ifa ediyordu. Birçok derginin maddî imkânsızlıklar yüzünden kapısına kilit vurmak mecburiyetinde kalmasına rağmen Ali Haydar Haksal’ın genel yayın yönetmenliğinde okurla buluşan Yedi İklim dergisi adeta bir medeniyet kalesi misali düşmemek için olağanüstü bir çabayla direniyordu. Vaktiyle kendisiyle yapılan bir röportajda bu konuyla ilgili olarak şunları söylüyordu: “Dergi çıkarma manevî bir sorumluluk. Çıkması gerekiyor. Eğer siz bir dergi çıkarmıyorsanız, başka anlayışlar zaten bunu yapıyor, boşluğu dolduruyor. İslâm medeniyeti, inancı ve anlayışının hayatta kalabilmesi için seçkin ve özgün bir dil ve düşünüş gerekiyor. Biz İslâm medeniyet düşüncesindekilerin izleğindeyiz. Dergicilik hayatımıza Tanzimat ile girdi. Sözünü ettiğimiz duyarlık Muallim Naci’nin Muallim mecmuası, Yahya Kemal’in merkezinde yer aldığı Dergâh, Mehmed Akif’in merkezinde yer aldığı Sırat-ı Müstakim ile Sebilürreşad, Necip Fazıl’ın Büyük Doğu, Sezai Karakoç’un Diriliş, Nuri Pakdil’in Edebiyat, Cahit Zarifoğlu, Akif İnan, Rasim Özdenören, Alaeddin Özdenören ve Erdem Bayazıt’ın Mavera, Ebubekir Eroğlu’nun Yönelişler’i ana izleği oluşturuyorlar. Yedi İklim dergisi de bu izlekte. Eğer Yedi İklim çıkmamış olsaydı büyük bir boşluk olurdu. Şu anda dergimizde beşinci kuşaktayız. Çok sayıda genç buradan geldi geçti. Bunlar çok yerde, çok yönlü, öyle ya da böyle hayatın içindedirler. Hayatımızı buna adadık. Kamu kurumlarının yapamadığını edebiyat dergileri yapıyor. Günümüz sığlığında onların varlığı tek tesellimiz ve gücümüz.”(2)
Adeta bir okul kimliği olan Yedi İklim dergisi birçok genç şair, hikâyeci, denemeci ve araştırmacıyı yetiştirmişti. Derginin bir başka özelliği de özel sayılarının çokluğuydu. Bu çerçevede Mehmet Akif Ersoy, Nuri Pakdil, Necip Fazıl Kısakürek, Sezai Karakoç, Rasim Özdenören, Mehmet Akif İnan, Cahit Zarifoğlu, Erdem Bayazıt, Filistin ve Kudüs-i Şerif özel sayılarını sayabiliriz. Derginin 250’nci sayısı ise Ali Haydar Haksal özel sayısı olarak çıkarılmıştır. Bu özel sayı merhum Haksal’ın fikrî ve edebî hayatına ışık tutmaktadır.
Yedi İklim dergisi en zor şartlarda bile okurla buluşmak için tüm şartlarını zorlamış ve bu edebî buluşmayı her şeye rağmen gerçekleştirmiştir. Öyle ki merhum Ali Haydar Haksal, bütün hastalıklarına ve sıkıntılarına rağmen, derginin son sayılarını hastane köşelerinde hazırlamıştır. Yedi İklim dergisi son olarak 439’uncu sayısını (Ekim 2026) yayımlamıştır.
Merhum Ali Haydar Haksal, başta öykücülüğü gelse de çok yönlü bir şahsiyetti. Yazarlığının dışında, onun bir de editörlük yönü vardı. Gayretli bir editör olarak yıllarca gece gündüz demeden Yedi İklim dergisini çok kısıtlı bir ekiple çıkarmayı başarmıştır. Böylelikle dergi abonelerinin gözü yollarda kalmamıştır. Dergi bünyesinde yayıncılık işine soyunsa da maddî imkânsızlıklar yüzünden bu konuda arzu edilen yolu almaya muvaffak olamamıştır.
Yedi İklim dergisi mektebinin müdürü (belki rektörü) mesabesinde gördüğüm Ali Haydar Haksal ağabey vefat etse de yüzde yüz yerli ve millî değerlere yaslanan ve onların sözcülüğünü yapan, bu memleketin değerlerini ve değerlilerini baş tacı eden, onlara omuz veren, yüklerini omuzlayan Yedi İklim dergisi yaşamalı ve yaşatılmalıdır. O edebiyat cephesi asla boş bırakılmamalıdır. Bütün şartlar zorlanarak ve imkânlar kullanılarak bu mektebin kapıları kapatılmamalıdır. Fakat bu sanıldığı kadar kolay bir şey de değildir. Umuyoruz ki Ali Haydar ağabeyin küçük kardeşi Müstakim Haksal Bey ve merhumun evlâtları derginin yayın hayatının sürdürülmesi için ellerini taşın altına koyacaktır. Fakat imkânı olanların onlara yardım etmesi ve el vermesi gerekir. Zira dergicilik tek başına üstesinden gelinebilecek kadar basit bir iş değildir.
Öte yandan daha evvel Merhum Ali Haydar ağabey hayatta iken adına özel bir sayı çıkarılmıştı. Şimdi artık göçünü toplayarak terk-i dünya eyleyen ağabeyimize ahde-vefa ifası olarak, Yedi İklim Dergisi’nin Ekim 2026 tarihli 439. sayısı, “Dergi Sahibi ve Yayın Yönetmeni Ali Haydar Haksal anısına özel sayı” olarak yayımlanması okurları ve dostları adına kıymetli bir karar ve çalışma olmuştur.

Ali Haydar Haksal, dünyevîleşmenin çok uzağında yaşayan, dünyayı ahiretin tarlası olarak belleyen, fânî olanın değil bâkî olanın peşinde koşan, sırtını Hakk’a ve hakikate dayayan münevver bir gönül adamıydı. Nice nesiller onun nurlu kaleminden beslendi, aydınlandı.
O, siyasetin ayrıştırıcı dilini değil, sanatın birleştirici dilini kullanıyordu
Merhum Ali Haydar Haksal, yarım asır boyunca Millî Gazete’de kültüre, sanata, hayata ve edebiyata dair binlerce yazı kaleme aldı. O, tıpkı merhum Mehmet Şevket Eygi gibi bu gazetenin siyasete bulaşmayan, kültür, edebiyat, sanat ve dinî hayat eksenli yazılar yazan en istikrarlı yazarlarının başında geliyordu. O, siyasetin ayrıştırıcı dilini değil, sanatın birleştirici dilini kullanıyordu. İsteseydi samimiyetten uzak siyaset yazıları yazarak birilerini överek birçok siyasî ikbale sahip olabilirdi. Ama o hiçbir zaman bu yolu tercih etmedi, hatta bu yoldan fersah fersah uzak durmaya çalıştı. Sevgi ve hoşgörü dilini kullanmayı tercih etti. En zor günlerinde bile büyük bir gönül bağıyla bağlı olduğu gazetesini ve gazetedeki köşesini hiçbir zaman terk etmedi. Gazeteden ve Millî Görüş’ten hiç ayılmadı. Bir nefer gibi büyük bir aşkla ve iştiyakla yarınlarımızın teminatı olan nesilleri yetiştirme gayreti içerisinde oldu.
O, Türk öykücülüğünün son dönemdeki parlayan yıldızlarından biriydi
Merhum Ali Haydar Haksal, Türk öykücülüğünün son dönemdeki parlayan yıldızlarından biriydi. O, başta öykü ve roman olmak üzere Türk ve dünya edebiyatının başat eserlerini yazar merkezli (külliyat hâlinde) okuyan ve onlardan süzülen duygu ve düşünceleri gönül imbiğinden geçirerek kendisine has bir edebiyat dünyası oluşturan, İslâmcı kesimin medar-ı iftiharı diyebileceğimiz özgün ve yeri doldurulamayacak kıymetli bir kalemdi.
Yazılarında temiz bir Türkçe kullanan ve titiz bir dil işçiliği görülen merhum Haksa, öykülerinde “yabancılaşmanın yanı sıra yalnızlık, yolculuk, din, aile, rüya, sevgi, kadın, zaman, şehir” gibi temalara sıklıkla yer vermiştir. Yine o, öykülerinde “bilinç akışı, iç diyalog, iç çözümleme, iç monolog” gibi modern öykü anlatım tekniklerini kullanmıştır.
Ali Haydar Haksal’ın öyküleri geleneksel Türk öykücülüğünün çok ötesindedir. Bu zengin kaynaktan zaman zaman istifade etse de bu tarzı devam ettirmek yerine öykücülükte yeni yollar açmayı, kendi açtığı müstakil bir yoldan yürümeyi yeğlemiştir. Zaten onu değerli ve özgün (biricik) kılan da budur. Üstelik izden gitmek yerine iz olabilmek en büyük maharettir. Bunun için de kişide o türü kotarabilecek bir beceri ve cevher olmalıdır.
Dinî, tarihî ve coğrafi köklerine bağlı olan Ali Haydar Haksal’ın öyküleri Doğu’yla Batı arasında bir çeşit köprü görevi görür. Fakat bu öykülerde Doğu, medeniyet birikimleri açısından biraz daha ön plana çıkar. Haksal’ın öyküleri genel anlamda zor öykülerdir. Onun öykülerini okuyup anlamak da belli bir okuma geçmişi gerektirir. Aksi hâlde öykülerdeki kapalı anlatımın ve derinliğin gerçek dünyadaki karşılığına vakıf olamazsınız. Ali Haydar Haksal’ın öykülerini okudukça ve öykünün girift hâlini çözdükçe keyif alırsınız. Bunun için bazı şeyleri zamana bırakmak, sabırlı olmak ve ısrarla okumak gerekir. Bu tarz metinlerin, zorluklarından dolayı geniş kitlelerce okunup beğenilmesi de beklenemez.
Merhum Ali Haydar Haksal hemen her alanda kalem oynatabilen velût bir yazardı. Bazı yazılarında Yasir Vurgun ve Mahmut Mustafaoğlu takma (müstear) adlarını kullandı.

Merhum Haksal, pek öne çıkmasa da şair kimliği de olan titiz bir edebiyat işçisidir
Son dönem Türk edebiyatında öykücü kimliğiyle hafızalarda yer edinen ve öne çıkan Ali Haydar Haksal, aslında pek öne çıkmasa da şair kimliği de olan titiz bir edebiyat işçisidir. Fakat öykücülüğü baskın geldiği için şairliği ne yazık ki gölgede kalmıştır. Bu onun kaleme aldığı şiirlerin gün yüzüne çıkmasına engel olmuştur, bu türdeki görünürlüğü azalmıştır.
Daha önce (2019 yılında) 184 sayfadan ibaret Dolunay Bestesi (MGV Yayınları) şiir kitabını yayımlayan ve öncelikle öyküleriyle tanınan Ali Haydar Haksal, biriken şiirlerini 2024 yılında da Gül Mayıs Gülü adıyla Hece Yayınları aracılığıyla kitaplaştırmıştı. Gül Mayıs Gülü kitabındaki şiirler bir öykücünün yazdığı şiirler olması açısından okunmaya ve irdelenmeye değerdir. Bu şiirlerde de onun öykücülüğünün baskın yansımalarını görebiliyoruz. Fakat o, öyküyle şiir arasındaki o ince çizgiyi koyabilen usta bir ediptir. Bu şiirlerde zaman, gece, rüya, hüzün, söz, dil, dağ, aşk, ruh, melek, şiir, kalp, kuş, gül, yol” temalarının ön planda olduğunu görebiliyoruz. Yani onun şiir evreni bu kavramlar etrafında şekilleniyor. Genel anlamda kelimelere derin çağrışımlar ve metafizik anlamlar yüklüyor.
Şiirlerini serbest yazmayı yeğleyen Ali Haydar Haksal, kendini kolay ele vermeyen, özgün metaforlarla örülmüş, soyut, pürüzsüz, yalın ve içten bir şiir dili kullanmıştır. Onun şiirleriyle ilgili somut bir fikir edinmek için Dolunay Bestesi şiir kitabının arka sayfasında yer alan “Yarım Şarkı” adlı şiirini sizlerle paylaşmak istiyorum: “bir deryadır yüreğim/ sonsuzluğun aşkında/ kapı aralanır/ kâinat küçük gelir ona/ ötesi yarım şarkı/ gün ile ay bir dilim ekmek/ aşk ateşi onu sarar/ yürek ateşe tutulur/ alev alır acılar/ yüreğin dermanı aşk/ aşkın yüreği hayal/ ötelere ses verir/ soğuk bir el dokunur/ acı acıyı çağırır/ titrer dünya”.
Ali Haydar Haksal’la ilgili bir kısım inceleme ve araştırma çalışmaları yapılmıştır
Yeterli olmasa da bugüne kadar Ali Haydar Haksal’la ilgili bir kısım inceleme ve araştırma çalışmaları yapılmıştır. Bunlar arasında Azer Yavuz’un kaleme aldığı Türk Edebiyatı’nda İslâmî Söylem ve Ali Haydar Haksal (Çıra Akademi) önemli bir yer teşkil eder. Bunun yanında Mehmet Özger’in Ali Haydar Haksal Öykücülüğü ve Romancılığı (Yedi İklim Yayınları) adlı eseri de dikkate değerdir.
Öte yandan Haksal’la ilgili yüksek lisans ve doktora tezleri de yazılmıştır. Fatih Çorbacı’nın “Ali Haydar Haksal’ın Öykücülüğü”, Meral Yayatıcı’nın “Ali Haydar Haksal Hikâyelerinde İnsan Tipleri, Bireysel ve Toplumsal Meseleler”, Kübra Özkan’ın “Türk Edebiyatında Diriliş Ekolü ve Ali Haydar Haksal” yüksek lisans tezleri ve Azer Yavuz’un “Fikir ve Sanatta Bir Duruş: Münevver Ali Haydar Haksal” doktora tezi önemli çalışmalar olarak karşımıza çıkar. Bunların dışında bugüne kadar pek çok dergide ve bağımsız kitap bölümünde kendisiyle ilgili yazılar kaleme alınmıştır. Fakat böylesine büyük bir öykücüyle ilgili bu kadar çalışma yine de yeterli değildir.
Merhum Ali Haydar Haksal ağabeye Cenab-ı Hak’tan rahmet diliyorum. Ruhu şad, kabri nur, mekânı cennet, menzili mübarek, makamı âli olsun. Geride kalan aile bireylerine, dostlarına, okuyucularına, sevenlerine başsağlığı ve sabırlar diliyorum…
-----------------
Dipnotlar
(1) İsmail Bingöl, “Ali Haydar Haksal’a Rahmet Niyazıyla.” Milat Gazetesi, 29 Ağustos 2026. https://www.milatgazetesi.com/ali-haydar-haksala-rahmet-niyaziyla.
(2) Adnan Öksüz, “Ali Haydar Haksal O Röportajda Neler Anlattı? Farklı Konularda Merhum Haksal’ın Görüşleri.” Millî Gazete, 29 Ağustos 2026. https://www.milligazete.com.tr/ali-haydar-haksal-o-roportajda-neler-anlatti-farkli-konularda-merhum-haksalin-gorusleri.



